6 Quy định PCCC 2024 Doanh Nghiệp Không Thể Bỏ Qua

Table of Contents

1. Tổng quan về quy định PCCC năm 2024

1.1 Tại sao quy định PCCC lại được cập nhật thường xuyên?

Công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC) đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn cho người lao động và tài sản doanh nghiệp. Do đó, các quy định PCCC thường xuyên được bổ sung, điều chỉnh nhằm đối phó với nguy cơ mới, đảm bảo tính hiệu quả trong thực tiễn.

1.2 Những thay đổi nổi bật so với quy định cũ

Năm 2024 ghi nhận nhiều cải tiến đáng kể trong quy định PCCC:

Bắt buộc kiểm định định kỳ hệ thống PCCC
Ứng dụng công nghệ số trong lập hồ sơ, bản vẽ PCCC
Tăng cường đào tạo nhân sự và kiểm tra đột xuất

2. Quy định 1 – Kiểm định hệ thống PCCC bắt buộc định kỳ

2.1 Tần suất và đối tượng áp dụng

Tất cả các doanh nghiệp sử dụng hệ thống PCCC tự động hoặc bán tự động đều phải tiến hành kiểm định định kỳ mỗi 6 tháng/lần.

2.2 Hậu quả khi không thực hiện đúng quy định

Việc không tuân thủ quy định kiểm định hệ thống PCCC định kỳ không chỉ khiến doanh nghiệp đối mặt với mức phạt hành chính lên đến 50 triệu đồng, mà còn có nguy cơ bị đình chỉ toàn bộ hoạt động kinh doanh trong thời gian chờ khắc phục vi phạm.

Cụ thể, theo Nghị định số 136/2020/NĐ-CP, nếu hệ thống PCCC tại cơ sở không được kiểm định định kỳ, hoặc không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật sau kiểm tra, cơ quan chức năng có quyền:

Lập biên bản vi phạm hành chính;
Áp dụng hình thức xử phạt bằng tiền;
Niêm phong tạm thời hệ thống PCCC;
Thậm chí đình chỉ hoạt động nếu mức độ vi phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến an toàn tính mạng và tài sản của nhân sự, khách hàng, cộng đồng xung quanh.

Ngoài tổn thất tài chính và pháp lý, doanh nghiệp còn chịu tổn hại về uy tín, dễ bị đánh giá tiêu cực trong các hồ sơ thẩm định an toàn, đấu thầu hoặc kiểm toán nội bộ.

3. Quy định 2 – Doanh nghiệp phải có hồ sơ quản lý PCCC điện tử

3.1 Cách thiết lập và cập nhật hồ sơ đúng chuẩn

Để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong công tác phòng cháy chữa cháy, doanh nghiệp bắt buộc phải thiết lập hồ sơ PCCC dưới dạng điện tử, đảm bảo đầy đủ, rõ ràng và dễ dàng truy xuất khi cần thiết.

Một hồ sơ PCCC điện tử đúng chuẩn cần bao gồm các thành phần sau:

Tài liệu huấn luyện PCCC: nội dung đào tạo, danh sách nhân viên tham gia, thời gian huấn luyện, kết quả đánh giá và chứng chỉ liên quan.
Bản vẽ thiết kế hệ thống PCCC: thể hiện rõ sơ đồ bố trí thiết bị chữa cháy, đường thoát hiểm, vị trí bình chữa cháy, cảm biến khói, vòi nước, v.v.
Hồ sơ kiểm định thiết bị: biên bản kiểm tra định kỳ của đơn vị chức năng, chứng nhận đạt chuẩn, phiếu bảo trì – bảo dưỡng.
Biên bản kiểm tra nội bộ và từ cơ quan chức năng: ghi nhận tình trạng hệ thống PCCC tại thời điểm kiểm tra, khuyến nghị (nếu có) và kết luận đánh giá.

Tất cả tài liệu này cần được số hóa và lưu trữ trên nền tảng dữ liệu điện tử bảo mật, có thể là hệ thống quản lý nội bộ (intranet) hoặc lưu trữ đám mây (cloud) tích hợp chữ ký số, mã hóa bảo mật.

Việc cập nhật hồ sơ cần được thực hiện ngay sau mỗi lần huấn luyện, kiểm tra, hoặc khi có thay đổi về mặt bằng, thiết bị PCCC nhằm đảm bảo tính chính xác, minh bạch và sẵn sàng phục vụ cho công tác thanh tra đột xuất bất kỳ lúc nào.

3.2 Lợi ích của việc chuyển đổi số trong PCCC

Tiết kiệm thời gian kiểm tra
Giảm thiểu sai sót và gian lận hồ sơ
Tăng độ minh bạch và dễ dàng truy xuất khi thanh tra

4. Quy định 3 – Huấn luyện PCCC bắt buộc cho toàn bộ nhân viên

4.1 Nội dung huấn luyện và thời gian thực hiện

Theo quy định mới nhất năm 2024, mọi doanh nghiệp, tổ chức sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có sử dụng lao động đều phải tổ chức huấn luyện PCCC định kỳ ít nhất 1 lần/năm cho toàn bộ nhân viên, không phân biệt bộ phận hay vị trí công tác.

Khóa huấn luyện PCCC bao gồm hai phần chính:

Phần lý thuyết:
- Tổng quan về Luật PCCC và các văn bản pháp lý liên quan
- Nhận diện nguy cơ cháy nổ tại nơi làm việc
- Hướng dẫn sử dụng thiết bị chữa cháy như bình CO2, bột khô, vòi phun nước
- Quy trình xử lý khi xảy ra sự cố cháy nổ
- Cách bảo quản và kiểm tra định kỳ các thiết bị PCCC
Phần thực hành:
- Diễn tập tình huống giả định (giả lập cháy nổ)
- Hướng dẫn thao tác cứu hộ, sơ tán người và tài sản
- Thực hành sử dụng bình chữa cháy, vận hành vòi phun, thoát hiểm an toàn

Thời gian đào tạo thường kéo dài từ 1 đến 2 buổi, tùy vào quy mô và tính chất hoạt động của từng doanh nghiệp. Với các cơ sở có nguy cơ cháy nổ cao (như nhà xưởng, kho hóa chất…), thời lượng có thể kéo dài hơn, kèm yêu cầu huấn luyện chuyên sâu cho nhóm nòng cốt.

4.2 Chứng chỉ và kiểm tra đánh giá sau huấn luyện

Sau khi hoàn thành khóa học, mỗi nhân viên sẽ được yêu cầu tham gia bài kiểm tra đánh giá năng lực PCCC, bao gồm cả lý thuyết và thực hành.

Phần lý thuyết: Trắc nghiệm hoặc tự luận kiểm tra kiến thức về quy trình ứng phó, thiết bị PCCC, thoát hiểm.
Phần thực hành: Đánh giá khả năng xử lý tình huống thực tế như dập tắt đám cháy nhỏ, sơ cứu ban đầu, hướng dẫn người khác thoát hiểm.

Những cá nhân đạt yêu cầu sẽ được cấp chứng chỉ hoàn thành khóa huấn luyện PCCC có giá trị pháp lý, được lưu trong hồ sơ nhân sự và nộp kèm hồ sơ quản lý PCCC điện tử của doanh nghiệp.

Trường hợp nhân viên không đạt sẽ được yêu cầu tham gia bồi dưỡng lại, đảm bảo 100% lao động có khả năng ứng phó với cháy nổ theo đúng quy định.

5. Quy định 4 – Tiêu chuẩn trang thiết bị PCCC tại cơ sở

5.1 Các loại thiết bị cần có

Theo quy định PCCC mới nhất năm 2024, tất cả doanh nghiệp, đặc biệt là các cơ sở sản xuất, kho bãi, trung tâm thương mại, nhà hàng, khách sạn… đều phải được trang bị đầy đủ và đúng tiêu chuẩn hệ thống thiết bị PCCC. Cụ thể bao gồm:

Bình chữa cháy CO₂ hoặc bột khô:
- Phân loại theo loại đám cháy (A, B, C) và thể tích phù hợp với diện tích sử dụng.
- Bố trí ở các vị trí dễ thấy, dễ lấy, có hướng dẫn sử dụng rõ ràng.
- Mỗi tầng, mỗi khu vực chức năng đều phải có ít nhất 01 bình chữa cháy.
Hệ thống báo cháy tự động:
- Bao gồm đầu báo khói, đầu báo nhiệt, trung tâm báo cháy và còi báo động.
- Hệ thống phải có nguồn điện dự phòng và được kiểm tra định kỳ.
- Lắp đặt đúng tiêu chuẩn TCVN 3890:2009 và các quy chuẩn bổ sung mới năm 2024.
Thiết bị hỗ trợ thoát hiểm:
- Đèn exit, đèn sự cố phải luôn sáng khi mất điện.
- Bảng hướng dẫn thoát nạn tại hành lang, cửa ra vào, cầu thang thoát hiểm.
- Vòi chữa cháy vách tường đầy đủ áp suất, chiều dài tối thiểu 20 mét.

Ngoài ra, đối với doanh nghiệp có quy mô lớn hoặc hoạt động đặc thù, có thể được yêu cầu bổ sung: máy bơm chữa cháy, tủ cứu hỏa, hệ thống sprinkler (phun nước tự động) và các thiết bị cảnh báo tích hợp với hệ thống giám sát trung tâm.

5.2 Mức phạt khi thiết bị không đạt chuẩn

Trong trường hợp doanh nghiệp không trang bị đầy đủ hoặc sử dụng thiết bị không đúng quy cách, sẽ bị xử phạt hành chính từ 5 triệu đến 30 triệu đồng, theo Điều 46 – Nghị định 144/2021/NĐ-CP của Chính phủ.

Cụ thể:

5–10 triệu đồng: đối với lỗi nhẹ như thiếu bình chữa cháy ở 1 vài vị trí, hoặc bình quá hạn chưa thay.
10–20 triệu đồng: nếu hệ thống báo cháy không hoạt động, đèn thoát hiểm hỏng, thiết bị không bảo trì định kỳ.
20–30 triệu đồng: khi không có thiết bị PCCC tối thiểu, vi phạm diện rộng và bị phát hiện qua thanh tra đột xuất.

Ngoài hình phạt tiền, doanh nghiệp bị buộc bổ sung, thay thế thiết bị không đạt chuẩn trong thời hạn từ 7 đến 15 ngày. Trường hợp cố tình không khắc phục, cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp xử lý mạnh hơn như đình chỉ hoạt động hoặc tạm dừng kinh doanh đến khi đảm bảo điều kiện an toàn PCCC.

6. Quy định 5 – Kiểm tra đột xuất không báo trước từ cơ quan chức năng

6.1 Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để tránh bị xử phạt?

Theo quy định mới trong năm 2024, lực lượng Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ được quyền kiểm tra đột xuất doanh nghiệp mà không cần thông báo trước, đặc biệt tại các địa điểm có nguy cơ cháy nổ cao hoặc từng vi phạm quy định về an toàn PCCC.

Để không rơi vào tình trạng bị động và hứng chịu các hình phạt nặng nề, doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ các bước chuẩn bị sau:

✅ Luôn duy trì trang thiết bị PCCC đạt chuẩn

Tất cả các thiết bị như bình chữa cháy, hệ thống báo cháy, đèn thoát hiểm, vòi nước… phải được lắp đặt đúng vị trí, hoạt động tốt và còn hạn sử dụng.
Có lịch bảo trì, kiểm tra định kỳ rõ ràng, dán nhãn ngày kiểm định lần cuối và lần kế tiếp trên mỗi thiết bị.
Đảm bảo khu vực để thiết bị PCCC luôn thông thoáng, không bị che chắn hoặc cản trở khi sử dụng khẩn cấp.

✅ Cập nhật đầy đủ hồ sơ PCCC điện tử

Hồ sơ phải bao gồm: kế hoạch PCCC, biên bản huấn luyện, bản vẽ hệ thống, nhật ký bảo trì thiết bị, biên bản tự kiểm tra nội bộ…
Hồ sơ nên được lưu trữ trên hệ thống quản lý dữ liệu điện tử, có phân quyền truy cập và sẵn sàng cung cấp cho đoàn kiểm tra bất kỳ lúc nào.
Bổ sung ngay khi có thay đổi về mặt bằng, nhân sự, thiết bị PCCC, không chờ đến đợt kiểm tra mới cập nhật.

✅ Tổ chức tự kiểm tra định kỳ nội bộ

Lên kế hoạch kiểm tra PCCC nội bộ hàng tháng hoặc hàng quý, tùy theo quy mô doanh nghiệp.
Thành lập tổ PCCC nội bộ có chuyên môn, chịu trách nhiệm giám sát, đánh giá, ghi nhận các sai sót và đưa ra phương án khắc phục.
Tổ chức diễn tập phòng cháy chữa cháy ít nhất 1 lần/năm, giúp nhân viên thành thạo xử lý tình huống, đồng thời tạo bằng chứng tích cực trong hồ sơ khi bị kiểm tra đột xuất.

7. Quy định 6 – Cập nhật bản vẽ hệ thống PCCC theo thực tế

7.1 Bắt buộc nộp bản vẽ cho cơ quan quản lý

Theo quy định mới năm 2024, mọi doanh nghiệp, tổ chức có thay đổi liên quan đến kết cấu công trình hoặc hệ thống phòng cháy chữa cháy đều có nghĩa vụ cập nhật bản vẽ hệ thống PCCC và nộp lại cho Phòng Cảnh sát PCCC cấp quận/huyện nơi đặt trụ sở hoạt động.

Bản vẽ cập nhật phải thể hiện đầy đủ các yếu tố kỹ thuật mới nhất, bao gồm:

Vị trí và chủng loại thiết bị PCCC: bình chữa cháy, đầu báo khói, vòi nước, hệ thống sprinkler, tủ cứu hỏa…
Hướng dẫn thoát hiểm, cửa thoát hiểm, đèn chỉ dẫn thoát nạn.
Hệ thống điện – nước liên quan đến thiết bị PCCC, sơ đồ cấp nguồn dự phòng nếu có.
Ghi chú rõ ngày cập nhật, người phụ trách, đơn vị thiết kế thi công PCCC.

Bản vẽ phải được lập bởi đơn vị đủ điều kiện hành nghề thiết kế PCCC, có ký tên, đóng dấu xác nhận, và được nộp kèm hồ sơ nghiệm thu, bản mô tả giải pháp kỹ thuật kèm theo.

Việc không nộp bản vẽ cập nhật sẽ bị coi là hành vi vi phạm quy định về an toàn phòng cháy, có thể dẫn đến xử phạt hành chính hoặc tạm đình chỉ hoạt động khi bị phát hiện.

7.2 Trường hợp nào cần cập nhật lại bản vẽ?

Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật bản vẽ hệ thống PCCC ngay sau khi có bất kỳ một trong các thay đổi sau:

✅ Cải tạo, mở rộng mặt bằng:
Khi doanh nghiệp mở rộng kho xưởng, nâng tầng, chia lại không gian văn phòng hay thay đổi công năng sử dụng của khu vực.
✅ Thay đổi hệ thống điện, nước:
Lắp đặt thêm thiết bị tiêu thụ điện công suất lớn, thay đổi sơ đồ cấp điện – cấp nước, di dời hoặc nâng cấp nguồn điện cấp cho hệ thống báo cháy, chữa cháy.
✅ Điều chỉnh hoặc thay đổi vị trí thiết bị PCCC:
Di dời bình chữa cháy, tủ điện PCCC, đầu báo cháy, hệ thống sprinkler hoặc thay đổi tuyến đường ống nước phục vụ chữa cháy.
✅ Chuyển đổi loại hình kinh doanh hoặc thay đổi công nghệ sản xuất:
Các mô hình sản xuất có sử dụng nguyên liệu dễ cháy (như hóa chất, sơn, gas…) sẽ yêu cầu cấu hình PCCC khác biệt, cần cập nhật bản vẽ tương ứng.

Mỗi lần thay đổi, bản vẽ PCCC mới cần được lập lại, thẩm định, ký xác nhận, và nộp về cơ quan quản lý PCCC trong vòng 10 ngày kể từ thời điểm hoàn tất thay đổi, để đảm bảo doanh nghiệp luôn trong trạng thái pháp lý đầy đủ và sẵn sàng cho kiểm tra đột xuất.

8. Doanh nghiệp nên làm gì để tuân thủ đầy đủ quy định PCCC 2024?

Trong bối cảnh các quy định PCCC ngày càng được siết chặt và thực thi nghiêm ngặt, việc tuân thủ đầy đủ không chỉ giúp doanh nghiệp tránh bị xử phạt mà còn đảm bảo môi trường làm việc an toàn, ổn định và bền vững. Dưới đây là hai nhóm giải pháp quan trọng doanh nghiệp cần thực hiện ngay:

8.1 Lập kế hoạch kiểm tra – cập nhật – đào tạo

Một kế hoạch PCCC bài bản cần được lập thành văn bản rõ ràng, có phân công trách nhiệm và mốc thời gian cụ thể cho từng đầu việc, bao gồm:

✅ Kiểm tra và thay mới thiết bị định kỳ

Lập danh sách toàn bộ thiết bị PCCC hiện có (bình chữa cháy, đầu báo cháy, vòi nước, đèn thoát hiểm…).
Thiết lập lịch kiểm tra định kỳ hàng tháng/quý, ghi nhật ký kiểm tra, bảo trì, thay thế.
Đảm bảo thiết bị luôn trong trạng thái hoạt động tốt, còn hạn sử dụng và đạt chuẩn kiểm định.

✅ Cập nhật hồ sơ và bản vẽ hệ thống PCCC

Cập nhật hồ sơ quản lý PCCC điện tử sau mỗi lần kiểm tra, huấn luyện hoặc thay đổi mặt bằng.
Bản vẽ hệ thống PCCC phải luôn khớp với thực tế thi công, và được nộp lại cho cơ quan chức năng khi có thay đổi.
Lưu trữ dữ liệu tập trung trên nền tảng số, có phân quyền truy cập cho các bộ phận liên quan.

✅ Huấn luyện định kỳ cho toàn bộ nhân viên

Lập kế hoạch huấn luyện PCCC hằng năm, chia nhóm theo vị trí công việc.
Kết hợp lý thuyết và thực hành (diễn tập), có đánh giá cuối khóa.
Cập nhật danh sách, chứng chỉ và kết quả huấn luyện vào hồ sơ nhân sự và hệ thống PCCC nội bộ.

8.2 Hợp tác với đơn vị tư vấn PCCC chuyên nghiệp

Thay vì tự triển khai một cách rời rạc, doanh nghiệp nên hợp tác với các đơn vị tư vấn PCCC uy tín, được cấp phép đầy đủ, nhằm đảm bảo hệ thống của mình tuân thủ đúng tiêu chuẩn từ đầu đến cuối.

Lợi ích cụ thể khi sử dụng dịch vụ tư vấn PCCC:

Đánh giá toàn diện nguy cơ cháy nổ tại cơ sở sản xuất, văn phòng, kho hàng…
Tư vấn thiết kế hệ thống PCCC chuẩn TCVN, phù hợp với ngành nghề kinh doanh và quy mô mặt bằng.
Hỗ trợ lập hồ sơ pháp lý đầy đủ như hồ sơ thẩm duyệt, bản vẽ, biên bản nghiệm thu, hồ sơ huấn luyện, báo cáo kiểm định…
Hướng dẫn cách lưu trữ hồ sơ PCCC điện tử và kết nối với cơ quan chức năng khi cần.
Đào tạo, diễn tập chuyên sâu cho các nhóm nhân sự quan trọng như đội PCCC nội bộ, kỹ thuật viên, quản lý vận hành.

Đặc biệt, việc có một đơn vị chuyên trách đồng hành sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, tránh rủi ro pháp lý và xử lý kịp thời các tình huống phát sinh trong suốt quá trình hoạt động.

Tuân thủ đầy đủ các quy định PCCC mới nhất năm 2024 không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc bảo vệ an toàn cho con người, tài sản và uy tín thương hiệu. Việc chủ động cập nhật quy định, kiểm tra định kỳ, huấn luyện nhân sự và đầu tư thiết bị đạt chuẩn sẽ giúp doanh nghiệp tránh khỏi các rủi ro về pháp lý và thiệt hại không đáng có.

Nếu bạn chưa biết bắt đầu từ đâu hoặc đang lo ngại hệ thống hiện tại chưa đáp ứng quy định, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Safe365 – đơn vị chuyên tư vấn, thiết kế và triển khai hệ thống PCCC đạt chuẩn theo TCVN và các văn bản pháp luật hiện hành.

Safe365 cung cấp:

Trọn bộ thiết bị PCCC chất lượng cao, gồm: bình chữa cháy CO2, bột khô, hệ thống báo cháy tự động, đèn thoát hiểm, vòi chữa cháy, tủ cứu hỏa, và hơn thế nữa.
Hỗ trợ tư vấn lựa chọn thiết bị hoàn toàn miễn phí

👉 Liên hệ Safe365 ngay hôm nay để được kiểm tra – đánh giá – tư vấn miễn phí hệ thống PCCC cho doanh nghiệp bạn!

ZALO: 0389 068 114

Fanpage: Safe365